Xylopolis otworzy się na las. WXCA wygrała konkurs na centrum szacowane na 70 mln zł

Xylopolis będzie nową inwestycją kulturalno-edukacyjną województwa podlaskiego. Centrum ma powstać w Hajnówce, u wrót Puszczy Białowieskiej, i połączyć funkcje wystawiennicze, naukowe oraz edukacyjne skupione wokół drewna, lasu i lokalnego dziedzictwa.

Wyniki konkursu architektoniczno-budowlanego ogłoszono w białostockich Spodkach. Spośród ponad 20 zgłoszonych prac sąd konkursowy najwyżej ocenił koncepcję przygotowaną przez jedenastoosobowy zespół warszawskiej pracowni WXCA. Zwycięzcy otrzymali nagrodę finansową w wysokości 40 tys. zł oraz zaproszenie do dalszych negocjacji w trybie zamówienia z wolnej ręki.

Konkurs został zorganizowany przez Województwo Podlaskie we współpracy z białostockim oddziałem Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP). Miał charakter realizacyjny, nieograniczony i jednoetapowy. Jury przyznało I i II nagrodę oraz dwa wyróżnienia. III nagrody nie przyznano.

Jury doceniło przede wszystkim sposób, w jaki projekt łączy architekturę, krajobraz i program przyszłego centrum. Projekt zakłada półotwartą, pawilonową strukturę z drewnianymi ścianami wewnętrznymi. Rozwiązanie ma umożliwić elastyczne kształtowanie przestrzeni wystawienniczej, jednocześnie otwierając ją na otaczającą przyrodę.

Koncepcja zakłada powiązanie centrum z większym założeniem parkowo-krajobrazowym oraz stacją kolejki wąskotorowej. Uzupełniają je ścieżki, altany i stacje tematyczne przeznaczone m.in. do prowadzenia warsztatów oraz zajęć terenowych poświęconych drewnu i lasowi.

– Bardzo się staraliśmy, aby ten projekt integrował elementy krajobrazowe, elementy natury z architekturą i żeby tworzył – mam nadzieję – przyjazne, dobre miejsce do doświadczania natury i kultury drewna – podkreślił arch. Michał Czerwiński z pracowni WXCA. 

Pracom sądu konkursowego przewodniczył architekt Maciej Kuryłowicz z warszawskiego oddziału SARP. Jego zastępcą był Janusz Robert Grycel z SARP Oddział Białystok, a w skład jury weszli również Waldemar Jasiewicz, Dariusz Rybko, Łukasz Nazarko i Piotr Glinka.

W uzasadnieniu decyzji szczególną uwagę zwrócono na osadzenie pomysłu w lokalnych uwarunkowaniach.

– Nagrodzony projekt Xylopolis w sposób przekonujący odpowiada na postawioną w konkursie potrzebę tworzenia architektury kompletnej, zakorzenionej w zdefiniowanym miejscu i wrażliwej na jego przyrodniczy oraz kulturowy kontekst – podkreślił arch. Maciej Kuryłowicz. – Nagrodzony projekt buduje harmonijną relację pomiędzy naturą i kulturą, traktując je nie jako odrębne wartości, lecz jako wzajemnie przenikające się elementy jednej rzeczywistości.

Xylopolis ma powstać przy ul. doc. Adama Dowgirda w Hajnówce, na terenie o powierzchni prawie 7 ha. Grunty pod inwestycję przekazało miasto. Położenie w sąsiedztwie Puszczy Białowieskiej ma istotne znaczenie dla założeń całego przedsięwzięcia.

Główną częścią programu będzie wielowątkowa wystawa stała – uniwersalna opowieść o drewnie, ukazująca m.in. jego znaczenie dla rozwoju cywilizacji i współczesnych innowacji. Uzupełnią ją funkcje rekreacyjne, warsztatowo-edukacyjne, usługowo-handlowe oraz przestrzenie biurowe i techniczne. Teren wokół budynku ma być wykorzystywany na wystawy plenerowe, plenery rzeźbiarskie, targi drzewne i inne tego typu wydarzenia.

– Xylopolis ma być czymś więcej niż tylko opowieścią o drewnie. Chcemy połączyć to, co naturalne z tym, co nowoczesne, kulturę z nauką, tradycję z przyszłością. Chcemy stworzyć miejscem, które będzie inspirować mieszkańców województwa, ale także przyciągać gości z całej Polski oraz z całego regionu – podkreślił marszałek województwa podlaskiego Łukasz Prokorym.

Obiekt ma zostać dwunastą instytucją kultury samorządu województwa podlaskiego. Idea stworzenia centrum wiąże się z projektem Xylopolis prezentowanym podczas Expo 2020 w Dubaju. Początki przedsięwzięcia związane są też z Fundacją Unitalent działającą przy bielskim Unibepie.

Rozstrzygnięcie konkursu otwiera nowy etap inwestycji. Zwycięska pracownia została zaproszona do negocjacji dotyczących dalszego opracowania koncepcji. Kolejnym punktem będzie przygotowanie projektu budowlanego i uzyskanie pozwolenia na budowę, na co – według informacji przekazanych przez samorząd województwa – przewidziano osiem miesięcy. Następnie ma zostać ogłoszone postępowanie, które wyłoni wykonawcę robót.

Szacowana wartość inwestycji wynosi około 70 mln zł. Prace mają być współfinansowane ze środków unijnych, a ich zakończenie planowane jest do 2029 roku.